به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «زرین خبر»، با فرارسیدن ماه محرم، بار دیگر فضای شهرها و روستاهای ایران رنگ و بوی سوگ و عزاداری به خود گرفته است.
در جایجای کشور، پرچمها و بیرقهای سیاه برافراشته شده و مردم با برپایی آیینهای مذهبی، ارادت خود را به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاران وفادارش ابراز میکنند.
شور حسینی از روزهای پایانی ماه ذیالحجه در میان مردم نمایان میشود؛ شور و تکاپویی که با سیاهپوش شدن کوچهها و خیابانها، آمادهسازی هیئتهای مذهبی و برگزاری مراسمهای مختلف عزاداری جلوهای ویژه پیدا میکند.
شهرستان میاندوآب نیز همچون دیگر مناطق آذربایجان، دارای آیینهای خاص و ریشهداری در ایام محرم است. این مراسمها که برگرفته از باورهای عمیق دینی و فرهنگ اصیل مردم منطقه هستند، هرساله با شکوه و معنویت خاصی برگزار میشوند و جلوهای از عشق و دلبستگی مردم به فرهنگ عاشورا را به نمایش میگذارند.
در این ایام، مساجد، حسینیهها و تکایا به کانونهای اصلی فعالیتهای مذهبی و فرهنگی تبدیل میشوند. اقشار مختلف مردم از پیر و جوان گرفته تا کودکان و نوجوانان، در برگزاری مراسمها نقشآفرینی میکنند و هر یک به سهم خود در زنده نگهداشتن شعائر حسینی سهیم میشوند. این حضور گسترده مردمی، جلوهای از انسجام و همبستگی اجتماعی را در جامعه به نمایش میگذارد.
در شبهای محرم، بهویژه شب عاشورا، خیابانها و محلههای میاندوآب با پرچمهای عزاداری و نمادهای سوگواری آذین میشوند. مردم با حضور در هیئتهای مذهبی، در آیینهای سینهزنی، زنجیرزنی و نوحهخوانی شرکت کرده و یاد و خاطره شهدای کربلا را گرامی میدارند.
یکی از ویژگیهای برجسته مراسمهای عزاداری در میاندوآب، حضور پررنگ جوانان و نوجوانان در برپایی هیئتها، دستههای عزاداری و خیمههای حسینی است. این مشارکت گسترده، نشاندهنده انتقال فرهنگ عاشورا به نسلهای جدید و تداوم سنتهای مذهبی در منطقه است.
طشتگذاری؛ آغاز رسمی عزای حسینی
از مهمترین آیینهای محرم در آذربایجان و میاندوآب، مراسم «طشتگذاری» است که در روزهای پایانی ذیالحجه برگزار میشود. این آیین بهعنوان اعلام رسمی آغاز عزاداریهای محرم شناخته میشود و هر ساله با حضور گسترده مردم و مداحان برگزار میشود.
در این مراسم، طشت نمادی از مشک حضرت ابوالفضل العباس (ع) و آب یادآور رود فراتی است که بر روی امام حسین (ع) و یارانش بسته شد. طشتهای مسی یا برنزی که توسط بزرگان و ریشسفیدان حمل میشوند، پس از گرداندن در مسجد و اجرای آیینهای ویژه، در محل مخصوص قرار گرفته و با آب پر میشوند.
علمبندی؛ نماد وفاداری به علمدار کربلا
یکی دیگر از آیینهای سنتی منطقه، مراسم «علمبندی» است که در سومین روز ماه محرم برگزار میشود. در این مراسم، علمهای بزرگ عزاداری با تشریفات خاصی برافراشته شده و آغاز رسمی حرکت دستههای عزاداری در سطح شهر را اعلام میکنند.
پس از برگزاری این آیین، هیئتها و دستههای عزاداری در خیابانها و محلههای مختلف به سوگواری پرداخته و با حضور در مساجد و حسینیهها مراسمهای عزاداری را ادامه میدهند.
دستههای عزاداری محلی و تعزیهخوانی
هیئتهای عزاداری در محلههای مختلف میاندوآب با نامها و هویتهای خاص خود فعالیت میکنند. این دستهها با حمل پرچم، طبل و سنج و اجرای نوحههای ترکی آذری، فضای ویژهای به مراسمهای محرم میبخشند.
در برخی مناطق نیز تعزیهخوانی و بازسازی صحنههایی از واقعه عاشورا برگزار میشود. این نمایشهای آیینی با بهرهگیری از لباسهای سنتی و روایت حوادث کربلا، نقش مهمی در انتقال مفاهیم عاشورایی به نسلهای مختلف دارند.
نذری و اطعام عزاداران
پخت و توزیع نذری از دیگر جلوههای مهم محرم در میاندوآب است. مردم با نیت ادای نذر، شکرگزاری یا طلب حاجت، غذاهایی همچون آبگوشت، برنج، آش، حلیم و سایر خوراکهای سنتی را تهیه و میان عزاداران توزیع میکنند.
همچنین توزیع شربت، شیر، شلهزرد، اهدای خون و نذر پارچه برای علمهای عزاداری از دیگر سنتهای رایج این ایام به شمار میرود که با استقبال گسترده مردم همراه است.
علمگردانی و شام غریبان
در برخی روستاهای اطراف میاندوآب، آیینهایی مانند «علمگردانی» برگزار میشود که نمادی از ارادت مردم به حضرت عباس (ع) و فرهنگ وفاداری و ایثار است.
مراسم شام غریبان نیز در شب یازدهم محرم با روشن کردن شمع، خاموش کردن چراغها و قرائت نوحههای سوزناک برگزار میشود. این مراسم یادآور غربت خاندان اهلبیت (ع) پس از واقعه عاشورا بوده و از تأثیرگذارترین آیینهای محرم به شمار میرود.
ماه محرم در فرهنگ مردم آذربایجان و شهرستان میاندوآب تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی مردم این منطقه به شمار میرود. بسیاری از خانوادهها از روزها و حتی هفتهها قبل از آغاز محرم، خود را برای برگزاری مراسم عزاداری آماده میکنند و با مشارکت در برنامههای مختلف، عشق و ارادت خود را به خاندان اهل بیت (ع) به نمایش میگذارند.
علاوه بر مراسمهای سنتی عزاداری، بسیاری از هیئتهای مذهبی در میاندوآب برنامههای فرهنگی و آموزشی متنوعی نیز برگزار میکنند. برپایی سخنرانیهای دینی، جلسات تفسیر و تبیین اهداف نهضت عاشورا و پاسخگویی به پرسشهای نسل جوان از جمله برنامههایی است که در کنار عزاداریها اجرا میشود و به تعمیق شناخت مردم از پیامهای قیام امام حسین (ع) کمک میکند.
در سالهای اخیر، بهرهگیری از ظرفیت فضای مجازی و رسانههای محلی نیز موجب شده است تا آیینهای عاشورایی میاندوآب بیش از گذشته معرفی شوند. انتشار تصاویر، گزارشها و روایتهای مردمی از مراسمهای عزاداری، زمینه آشنایی سایر نقاط کشور با سنتهای مذهبی این منطقه را فراهم کرده و به حفظ و انتقال این میراث فرهنگی ارزشمند کمک کرده است.
حضور گسترده بانوان در برگزاری مراسمهای محرم نیز از دیگر ویژگیهای قابل توجه آیینهای عاشورایی در میاندوآب است. بانوان علاوه بر مشارکت در مجالس مذهبی، نقش مهمی در آمادهسازی نذورات، ساماندهی برنامههای فرهنگی و تربیت نسل جوان بر اساس آموزههای عاشورایی ایفا میکنند. این حضور مؤثر، نشاندهنده جایگاه مهم خانواده در ترویج فرهنگ حسینی است.
انتهای خبر/
